Hooggevoelig kind met een sterke wil of ADHD? Dit zijn de overeenkomsten en verschillen

hooggevoelig kind sterke wil of ADHD

.

Er zijn overeenkomsten tussen een hooggevoelig kind met een sterke wil (HGSW) en een kind met ADHD. Denk aan gevoeligheid, uitdagingen met prikkelverwerking en intense emoties. Ook hebben ze een actieve strategie in het omgaan met prikkels (zoeken of vermijden). Daarbij krijgen zij veel reactie uit de omgeving.
Vanaf de dag dat jouw kind geboren is, zie je een zekere mate van alertheid. Het lijkt wel of jouw kind alles opmerkt en hierop reageert. De term Vurige Kinderen koos ik niet voor niets. Het staat voor vuur, activiteit en intense emoties. Toch zijn er verschillende soorten Vurige Kinderen. Hieronder zet ik deze verschillen tussen een hooggevoelig kind met een sterke wil en een kind met ADHD op een rij.

Prikkelgevoeligheid: een lage of hoge prikkeldrempel?

Het grootste verschil zit in het opmerken en verwerken van prikkels. Een prikkel (informatie) komt via onze zintuigen binnen. We zien, horen, voelen en ruiken, maar hebben ook interne prikkels (honger, dorst, emoties). Het brein kan een hoge of lage prikkeldrempel hebben: kun je veel of weinig prikkels gebruiken?

Een kind met ADHD heeft een hoge prikkeldrempel. Dat wil zeggen dat het veel prikkels kan gebruiken of nodig heeft om te functioneren. Vooral op momenten dat concentratie nodig is, bijvoorbeeld in de klas. Dit verklaart de voorkeur voor tast, beweging en het maken van auditieve prikkels (hard praten of geluid maken 😊). Wellicht verbaast het jou en denk je: ‘Mijn kind met ADHD lijkt overprikkeld?!’ Natuurlijk kan het overspoeld raken door ongeremde activiteit, energie en spanning. Doseren is iets wat kinderen met ADHD lastig vinden. Wanneer je opvalt, krijg je ook vaker een (negatieve) reactie. Dit alles kan zorgen voor een volle emmer.

Het hooggevoelige kind heeft een lage prikkeldrempel. Het heeft snel voldoende prikkels en er ontstaat dan overprikkeling. Een hooggevoelig kind met een sterke wil heeft een actieve strategie. Het doet iets aan overprikkeling; door controle te zoeken, prikkels bewust te vermijden of juist de prikkels op te zoeken. Ook op momenten dat het er eigenlijk niet mee kan omgaan. En nu denk jij wellicht: ‘Mijn HGSW kind is regelmatig onderprikkeld?’ Een HGSW kind kan zeker ondervoed zijn. Hiermee wordt dan mentale onderprikkeling bedoelt. Dat is iets anders dan een fysieke of sociale prikkel. De behoefte aan autonomie en het opdoen van ervaringen is sterk.

Een voorbeeld

In een klas zitten 28 kinderen. Eén daarvan heeft de diagnose ADHD (Maaike) en één ander is hooggevoelig, met een sterke wil (Pieter). Allebei hebben ze moeite met concentratie. Het is het eind van de ochtend en de  klas moet een werkblad met sommen maken. Maaike wiebelt op haar stoel, praat in zichzelf en maakt neuriënde geluiden. Zo zorgt zij zelf voor prikkels en kan zij de sommen maken. Pieter irriteert zich aan de geluiden en kan zich niet meer concentreren. Hij plukt aan de trui van zijn buurman en staart vervolgens 5 minuten uit het raam. Van de juf mag Pieter even op de gang werken en zo kan hij zijn taak afkrijgen.

Voor de duidelijkheid: iemand met een lage prikkeldrempel is niet altijd hooggevoelig en iemand met een hoge prikkeldrempel heeft niet per definitie ADHD. En ook een kind met ADHD kan behoefte hebben aan een rustig plekje in de klas.

hooggevoelig kind sterke wil of ADHD

Hoe is jouw kind in verschillende leefsituaties?

Je kunt je voorstellen dat een onderprikkeld kind en een overprikkeld kind gedrag vertonen wat sterk op elkaar lijkt. De twee kinderen in bovenstaand voorbeeld zijn beiden onrustig, nadat het werkblad met sommen is uitgedeeld. Ook willen beiden in de pauze stoom afblazen. Ze rennen ongecontroleerd over het schoolplein en botsen tegen klasgenoten op.
Als je naar het gedrag van Maaike en Pieter kijkt, zit er toch iets anders achter.

Een voorbeeld
Maaike krijgt prikkels van bewegen en zo kan zij beter concentreren na de pauze. Ze kan haast niet stoppen met rennen, ook al zou ze willen. Ze is ook boos. De juf heeft tien keer gevraagd of zij niet wil wiebelen in de klas, terwijl dit haar juist helpt. Het botsen is voor haar een manier om spanning te uiten.
Voor Pieter helpt het rennen om te ontprikkelen en zijn hoofd leeg te maken. Het is voor hem ook goed om aan het einde van de pauze zijn fles water leeg te drinken. Dat weet hij. Hij merkt dat zijn hoofd vol is, maar vindt dit ook saai. Hij denkt: ‘Ik ga lekker botsen, want er is zoveel te zien op het schoolplein. En ik ben benieuwd hoe de kinderen hierop reageren.’

In mijn praktijk zie ik vaker dat een hooggevoelig kind (met een sterke wil) controle zoekt en zich aanpast. In de klas vertonen ze gewenst gedrag, maar thuis (of in vrije situaties zoals een pauze) komen alle spanningen en emoties eruit. Periodes met druk en dwars gedrag ontstaan na een verandering, spannende periode of de start van school.

Een kind met ADHD laat vaker hetzelfde gedrag zien in verschillende situaties. Op school, BSO, thuis, bij opa en oma en de gastouder. Ouders geven aan dat gedrag, zoals hyperactiviteit, altijd aanwezig is (geweest). Soms al tijdens de zwangerschap. Er ontstaan op meerdere gebieden uitdagingen. Vooral op school, maar ook op de sportclub, BSO of bij vriendjes. Kinderen met ADHD vinden het lastiger om impulsen en emoties te beheersen. Ze hebben moeite met de executieve vaardigheden (volgende kopje).

Dit betekent overigens niet dat een kind, dat in verschillende situaties hyperactief is ADHD heeft. Kleine kinderen (tot 6 jaar) kunnen lastiger emoties en impulsen beheersen. Het betekent ook niet dat iemand met ADHD zich niet kan aanpassen. Vooral deze kinderen zijn gevoelig voor sociale prikkels en krijgen veel reacties. Dit leidt op lange termijn tot aanpassing en zelfs gevolgschade. Het gevoel van afwijzing, niet goed te zijn. Boosheid, faalangst en aanpassingsgedrag kunnen het gevolg zijn.

hooggevoelig kind sterke wil of ADHD

Hoe zit het met executieve vaardigheden?

Dit zijn functies in de hersenen die ons helpen doelgericht en gefocust te zijn. Denk aan emoties en impulsen beheersen, concentreren, motiveren, flexibiliteit, plannen en organiseren en reflecteren. De ontwikkeling van deze functies duurt zeker tot het 25e levensjaar. Bij kinderen met ADHD merk je dat de executieve functies anders ontwikkelen.  Dat wil niet zeggen dat hooggevoelige kinderen altijd goed kunnen executeren. Ook deze kinderen kunnen problemen hebben met concentratie of motivatie. Vooral prikkelgevoelige kinderen met een vol hoofd. Bij kinderen met ADHD zie ik vaker dat met name het zelfbeeld, reflecterend vermogen, beheersen van impulsen en het werkgeheugen anders ontwikkelt dan bij leeftijdsgenoten.

Hooggevoeligheid kind met sterke wil of ADHD: maakt het wat uit?

Wellicht lees je dit blogitem, omdat je wilt weten of jouw kind ADHD heeft of hooggevoelig en strong-willed eigenschappen. Dat brengt mij bij nog een belangrijk verschil: ADHD is een diagnose en hooggevoeligheid niet. Vraag je af wat een eventuele diagnose jullie brengt? Stel jezelf dan eens deze vragen: Wat verandert er wanneer mijn kind een diagnose ADHD heeft? Wat zou ik vanaf nu anders doen? Welke voordelen heeft het voor mijn kind?

In de praktijk kunnen kinderen met ADHD en hooggevoelige en strong-willed eigenschappen (en hun ouders) allebei flinke uitdagingen ervaren. Maakt het dan uit of je ADHD ‘hebt’ of hooggevoelig ‘bent’?

De aanhalingstekens zet ik bewust, want de ADHD-er of HGSW-er bestaat niet. Geen kind of ouder is hetzelfde. Ik kijk graag naar de unieke eigenschappen van jullie kind. Wat heeft jullie kind nodig? En wat kunnen we leren, zodat het met jullie beter gaat? Een recept wat voor alle Vurige kinderen goed werkt is: het ontwikkelen van zelfvertrouwen, een positief zelfbeeld en zelfbewustzijn. En helpen omgaan met prikkels en emoties.

Wil je meer weten over ADHD of over hooggevoeligheid met een sterke wil? Neem dan contact met mij op. Ik help je graag.